Αθήνα-Θεσσαλονίκη, δυο βιβλία, δυό διαφορετικές βραδιές.

Με τους Αρ.Μαντόγλου,Αφεντούλα Ραζέλη και Γιώργο Βαλλιάνο.

Με την Μαρία Σαμπατακάκη, με αφορμή τις "Σιωπηλές σκιές" ανταμώσαμε στο βιβλιοπωλείο Βιβλιόφωνο-Βύρωνα,
αλλά και όλες/'ολους που καταφέρατε να είστε κοντά μας.Μια όμορφη βραδιά.Σας ευχαριστώ όλους για την παρουσία σας.Αλλά και η επομένη μέρα είχε πολλή ενδιαφέρον και όμορφες συναντήσεις.

ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΜΕ

2 Δεκεμβρίου στον Ιανό Αριστοτέλους,7:00μ.μ

Και εσύ μαμά ...τον χαλβά σου,με τον "Διθύραμβο εξ αμάξης" παρουσιάζουμε το νέο μου βιβλίο από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Σας περιμένω, θα είναι μια διαφορετική θεατρική βραδιά

με μια γλυκιά έκπληξη.

Στην Αθήνα με τις "Σιωπηλές σκιές"και το "Και εσύ μαμά...τον χαλβά σου".

Tην Παρασκευή 28/11/2014, στις 7:00 στο βιβλιοπωλείο Βιβλιόφωνο,
Αγ.Δημητρίου 42-Βύρωνα,στην Αθήνα, μαζί με την Μαρία Σαμπατακάκη, ιστορικό-συγγραφέα θα μιλήσουμε για το βιβλίο μου "Σιωπηλές σκιές" εκδ.Βιβλιόφωνο.

                            ΚΑΙ
Το Σάββατο 29/11/2014 το ΒΙΒΛΙΟΦΩΝΟ (Αγ.Δημητρίου 42,Βύρωνας) και η Έλενα Αρτζανίδου πραγματοποιούν στις 11.00 το πρωί σεμινάριο φιλαναγνωσίας με αφορμή την έκδοση του βιβλίου

«Κι εσύ, μαμά τον… χαλβά σου»εκδ.Ψυχογιός.

Μικροί, Σερραίοι αναγνώστες των βιβλίων μου,
η φωτο με την έγκριση της οικογένειας

"Φιλαναγνωστικές δράσεις για την παχυσαρκία
και ενίσχυση της συμμετοχής σε αθλητικές δραστηριότητες"
Βιωματικό σεμινάριο από την Έλενα Αρτζανίδου
για εκπαιδευτικούς,Βιβλιοθηκονόμους και φοιτητές
Η υγιεινή διατροφή εναντίον της παχυσαρκίας.

Δηλώστε συμμετοχή αφού διαβάσετε:
Η παρακολούθηση του σεμιναρίου είναι ελεύθερη (δηλώσεις συμμετοχής απαραίτητες έως και την Πέμπτη27 Νοεμβρίου στο τηλέφωνο 2107600393 & στο mail info@vivliofono.gr ή στη σελίδα του Facebook/ΒΙΒΛΙΟΦΩΝΟ)
Μόνη προϋπόθεση η αγορά των βιβλίων «Κι εσύ, μαμά… τον χαλβά σου» & «Στο μισό του ουρανού», συνολικής αξίας 13,00 ευρώ.

Σας περιμένουμε.

Σιωπηλές σκιές και FM100.

Ηχητική συνέντευξη στον FM100 και στην Σ.Ξανθοπούλου με αφορμή το βιβλίο "Σιωπηλές σκιές",εκδόσεις Βιβλιόφωνο

FM100 - ARTZANIDOU (2).wav

www.dropbox.com

Shared with Dropbox

Προδημοσίευση "Σιωπηλές σκιές",εκδ.Βιβλιόφωνο

Το thinkfree παρουσιάζει ένα μικρό αλλά χαρακτηριστικό απόσπασμα από το νέο βιβλίο της Έλενας Αρτζανίδου «Σιωπηλές σκιές» (εκδόσεις Βιβλιόφωνο, 2014) που κυκλοφορεί σε λίγες μέρες!

Περασμένες έντεκα πέρασε απαρατήρητος μπαίνοντας απ’ την πίσω πλευρά του γυάλινου κύβου και μέσα απ’ τη μυστική πόρτα που οδηγούσε στο υπόγειο, όπως του είχε δείξει ο δάσκαλος, έφτασε μπροστά στη θύρα ασφαλείας. Το διπλό συνθηματικό χτύπημα... Περισσότερα στο thinkfree

Σιωπηλές σκιές,Ε.Αρτζανίδου,Βιβλιόφωνο.

Σιωπηλές Σκιές της Έλενας Αρτζανίδου

Εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΩΝΟ

 *Σε λίγες μέρες το εξώφυλλο, το βιβλίο θα κυκλοφορήσει 27-28 Μαΐου.

Οι εκδόσεις Βιβλιόφωνο εγκαινιάζουν μια νέα σειρά βιβλίων λογοτεχνίας ενηλίκων και με ιδιαίτερη χαρά παρουσιάζουν το νέο βιβλίο της Έλενας Αρτζανίδου με τίτλο Σιωπηλές Σκιές.

Το βιβλίο αποτελεί μια ιστορία που αναδεικνύει πτυχές του εμπρεσιονισμού και ταυτόχρονα φωτίζει τα άδυτα των ψυχών απλών και διακεκριμένων ανθρώπων, που πονούν, γελούν, χωρίζουν, σκαλίζουν τις πληγές του παρελθόντος αλλά τελικά συνεχίζουν την ιστορία της ζωής.

Με ύφος άμεσο, γλώσσα πλούσια και αφήγηση δραματουργικά λειτουργική η συγγραφέας έχει δημιουργήσει ένα μυθιστόρημα με δυνατή πλοκή και μυστήριο που συναρπάζει τον αναγνώστη μέχρι την τελευταία σελίδα και ταυτόχρονα τον καλεί να συνδεθεί συναισθηματικά με τους ήρωές του.

http://www.youtube.com/watch?v=L-9BD-FUOHA

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου:

Ο διακεκριμένος Έλληνας ιστορικός Τέχνης Jakob Ιακωβίδης, γεννημένος στη Γερμανία, καλείται απ’ το διευθυντή του Μουσείου Τέχνης Stuttgart Mitte να εξετάσει και να επιβεβαιώσει την ταυτότητα ενός πίνακα, που όλα δείχνουν πως ανήκει στον Μονέ.

     Η διαδρομή της αναζήτησης θα κάνει παλιές πληγές να αιμορραγήσουν και θα ελευθερώσει τις σκιές της ψυχής του λαμπρού επιστήμονα που παρέμεναν κρυμμένες.

     Το πέπλο του μυστηρίου θα τον φέρει κοντά στη Γερμανίδα ιστορικό Τέχνης Pia Seller, που παλεύει με τις δικές της σκιές. Μαζί θ’ αγωνιστούν για να ξεπεράσουν  όσα τους πονούν και ταυτόχρονα τους ενώνουν.    

      Παράλληλα, σ’ ένα άλλο Ίδρυμα Τέχνης στη Θεσσαλονίκη, η Μαρκέλα μόλις ξεκινά την καριέρα της στο μουσείο και καλείται να επουλώσει τις δικές της πληγές και να λύσει το γρίφο ενός σκοτεινού πίνακα.

     Στουτγάρδη-Θεσσαλονίκη-Παρίσι, εκεί όπου οι τρεις τους θ’ ανταμώσουν, ο καθένας απ’ την πλευρά του θα ζήσει τον πόνο, τον έρωτα, την προδοσία, κουβαλώντας διαφορετικά μυστικά, που μόνο σαν αποκαλυφθούν, οι σκιές θα μείνουν πίσω.

Με τους εκδότες στου Βύρωνα,
Αλ.Τσίπρα και Γιώργο Βαλλιάνο

   Το βιβλίο παρουσιάζεται για πρώτη φορά Τρίτη 3 Ιουνίου 2014,ώρα 7:00μ.μ, στο ιστορικό πατάρι του Ιανού,Αριστοτέλους Θεσσαλονίκη, από τους Γιώτα Φώτου και Καρακίτσιος Αντρέα,Λεπτομέρειες

Η ΕΛΕΝΑ ΑΡΤΖΑΝΙΔΟΥ γεννήθηκε στη Δυτική Γερμανία. Τα παιδικά της χρόνια τα έζησε στο Μαυρονέρι του νομού Κιλκίς και αργότερα στη Θεσσαλονίκη, όπου το 1981 τελείωσε το Λύκειο της Αμερικάνικης Γεωργικής Σχολής. Είναι πτυχιούχος της Σχολής Νηπιαγωγών Καρδίτσας καθώς και του Παιδαγωγικού Τμήματος Νηπιαγωγών του Α.Π.Θ. Σήμερα εργάζεται ως εκπαιδευτικός στη Θεσσαλονίκη. Την περίοδο 2010-2013 ήταν υπεύθυνη του προγράμματος Φιλαναγνωσίας στη Δ/νση Π.Ε.Αν.Θεσσαλονίκης και ιδρύτρια-υπεύθυνη της Λέσχης Ανάγνωσης Εκπαιδευτικών, μαθητών και φοιτητών «Αχιλλέας Καψάλης».

Συγχρόνως είναι δημιουργός και υπεύθυνη ύλης μέχρι και σήμερα του filanagnosiaprogram.blogspot.com

Έχει ασχοληθεί με τη συγγραφή χρονογραφημάτων αλλά και άρθρων που αφορούν τον πολιτισμό για την εφημερίδα Θεσσαλονίκη-Μακεδονία και τα τελευταία έτη συνεχίζει απ’ το www.thinkfree.gr

Απ’ το 1996 ασχολείται με τη συγγραφή παιδικών βιβλίων. Αναλυτική εργογραφία της για τα είκοσι εννιά παιδικά βιβλία της, αλλά και τα βοηθήματα στο ΤΕΠΑΕ Α.Π.Θ. μπορείτε να βρείτε στο προσωπικό ιστολόγιό της (blog): ardjanidou.psichogios.gr.

Έχει εκδώσει δύο μυθιστορήματα ενηλίκων, το Τέλος Φθινοπώρου, εκδόσεις Ιανός και το Γκασταρμπάιτερ, η οδυνηρή φυγή, εκδόσεις Manus Scripta.

!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Έλενα Αρτζανίδου,εκδ.Βιβλιόφωνο,σύντομα στα βιβλιοπωλεία

   Αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση για την κυκλοφορία του νέου μου μυθιστορήματος μέσα Μαϊου, από τις εκδόσεις Βιβλιόφωνο, που ξεκινά νέα λογοτεχνική σειρά.

Το μόνο που μπορώ να αποκαλύψω για τώρα:
...Στουτγάρδη-Θεσσαλονίκη-Παρίσι και οι τρεις τους θα ανταμώσουν ο καθένας από την πλευρά του θα ζήσει τον πόνο, τον έρωτα, την προδοσία κουβαλώντας διαφορετικά μυστικά που μόνο όταν αποκαλυφθούν τότε οι σκιές θα μείνουν πίσω.
Μια ιστορία που προχωρά παράλληλα με την ιστορία του ιμπρεσιονισμού και φωτίζει τα άδυτα των ψυχών απλών και διακεκριμένων ανθρώπων που πονούν, γελούν, χωρίζουν, ανακαλύπτουν, ονειροπολούν, πεθαίνουν και συνεχίζουν την ιστορία της ζωής.

Solingen-Wuppertal.

Άνοιξη στη Θεσσαλονίκη και όμως στο Solingen-Wuppertal χειμώνας.

Στο βροχερό Ντύσελντορφ με περίμενε ο φίλος Ηλίας Τάκης,ο βιβλιοπώλης από τη Νυρεμβέργη και ένας από τους βασικούς διοργανωτές αυτού του ταξιδιού,με το αμάξι φορτωμένο με βιβλία και τη διάθεση ανεβασμένη.

 Κάποια χιλιόμετρα και φτάσαμε στο Solingen.Στο Creta ένα όμορφο ελληνικό στέκι σταματήσαμε. Μας υποδέχθηκε η Σοφία Παυλίδου,με την εξαιρετική μαγειρική της και ο Φώτης να φροντίζει τους πελάτες ζεσταθήκαμε με τις νοστιμιές,28 χρόνια στη Γερμανία ρίζωσαν για τα καλά... 

 Ανταλλάξαμε λόγια και δικές τους μνήμες από το Κιλκίς που και αυτοί κατάγονται και αμέσως μετά λίγη ξεκούραση πριν τη βραδινή συνάντηση και από αύριο έχει πολλά η μέρα.

Κοντά στα Ελληνόπουλα της Γερμανίας.

Σε υποθετικό σενάριο μια επιστολή στο Δήμαρχο:
"Αν το ποτάμι ήταν μολυσμένο".

Πήρα τα φιλιά των μαθητών μου,ενώ μου χάρισαν την ομορφότερη αγκαλιά τους σχολώντας και ετοιμάζω βαλίτσες για τον γενέθλιο τόπο, από αύριο Γερμανία,όμως θα σταθώ στο υποθετικό σενάριο που κάναμε σήμερα με αφορμή το βιβλίο της Χρ.Τσιαμπαλή "Το ποτάμι σταμάτησε να κυλά" εκδ.Ψυχογιός,που για ένα μήνα μας συντρόφευσε παιδαγωγικά και φιλαναγνωστικά.
Το σενάριο μας ήταν:
Αν το ποτάμι της πόλης μας μολυνόταν τι θα κάναμε; Που θα απευθυνόμασταν.
Καταλήξαμε στο Δήμαρχο και ιδού η επιστολή που του ετοίμασαν,ενώ με την επιστροφή δεσμεύθηκα να του την στείλω με τη σημείωση "Δήμαρχε αν συνέβαινε,τότε να τι πρέπει να κάνεις.
...-Στείλε τους καθαριστές,Σε παρακαλούμε σε χρόνο μηδέν να λύσεις την κατάσταση,λόγια του Ραφαήλ,του Δημήτρη Κ.και της Κατερίνας.

Και από αύριο Σάββατο 15/3/2014 Γερμανία κοντά στα Ελληνόπουλα που θα μου φέρουν μνήμες από τα χρόνια που και εγώ μικρό παιδί σαν και αυτά πήγαινα στον ξένο τόπο στο σχολειό κρατώντας τον μικρό μου αδελφό από το χέρι με το φως μόλις που φώτιζε την μικ΄ρη μας πόλη και εμείς έπρεπε να επιβιβαστούμε στο σχολικό που μας μετέφερε σε άλλη πόλη μαζί με άλλα Ελληνόπουλα.

Το νέο μου μυθιστόρημα υπογράφτηκε με τις εκδόσεις Βιβλιόφωνο

Οι εκδότες Γ.Βαλλιάνος-Αλ.Τσίπρα,Βιβλιόφωνο

Απόγευμα Σαββάτου 5/10/2013,συναντηθήκαμε με τον Γιώργο Βαλλιάνο και την Αλεξάνδρα 

Τσίπρα από τις εκδόσεις Βιβλιόφωνο. Λόγος η φιλία μας και η νέα μας συνεργασία αφού οι

 εκδόσεις εγκαινιάζουν σειρά λογοτεχνική για ενήλικες. 

Νέο μυθιστόρημα υπογράφτηκε.
Νέα για το πότε θα κυκλοφορήσει, με ποιο τίτλο
όταν έρθει η στιγμή.

Το νέο μου μυθιστόρημα εγκαινιάζει τη σειρά.

                                              Το πότε θα κυκλοφορήσει από τον εκδότη.

Μια διαφορετική παρέα με αφορμή το "Γκασταρμπάιτερ η οδυνηρή φυγή",στο Βιβλιόφωνο-Βύρωνας.

Δεξιά με την Αργυρώ Μαντόγλου,συγγραφέα-μεταφράστρια
και την Μάχη Γεωργιάδου επιμελήτρια του βιβλίου.

Πασχαλία Τραυλού

 Την Πέμπτη 25/10/2012,στο βιβλιοπωλείο "Βιβλιόφωνο", στο Βύρωνα μαζί με την Πασχαλία Τραυλού, βρεθήκαμε στο όμορφο πατάρι για το "Γκασταρμπάιτερ η οδυνηρή φυγή",Manus Scripta.

Η παρουσία όλων όσων βρέθηκαν ήταν πολύ συγκινητική,όπως και τα όσα έγραψε για το βιβλίο η φίλη Πασχαλία,ήταν τιμητικά.Τα ερωτήματα στο τέλος από την ίδια προκάλεσαν ένα ανέλπιστο διάλογο και με τους παρευρισκόμενους αναγνώστες. Μικρό απόσπασμα όσων έγραψε και είπε η Πασχαλία Τραυλού:

...Όχι, το βιβλίο δεν αποτελεί ένα μελό που περιγράφει μόνο τη θλίψη και την οδύνη εκείνων των καταστάσεων. Δεν αποτελεί ένα μαχαίρι που σκάβει την παλιά και τη φρέσκια πληγή. Είναι ένα οδοιπορικό σε καταστάσεις και αλήθειες. Είναι σκληρά ρεαλιστικό με ένα αγκαθάκι λυρισμού μέσα στις λεπτομέρειες και στις αλήθειες των άψυχων πραγμάτων που μας πληγώνουν κρυφά κάθε φορά που τις θυμόμαστε.

 Φερμένη από τον κόσμο του παιδικού βιβλίου στον κόσμο της λογοτεχνίας ενηλίκων, η Έλενα Αρτζανίδου φέρνει ένα φρέσκο αέρα στο ρεαλιστικό μυθιστόρημα. Με δημοσιογραφική ματιά όπου πρέπει, με την ευαισθησία και την οξυδέρκεια που απαιτεί πάντα ο αναγνώστης – παιδί και με την ενήλικη εκείνη ματιά που κρύβει πάντα μέσα της την παιδική αθωότητα που κανείς ποτέ δεν καταφέρνει ν’ απαρνηθεί, η Έλενα είναι μαέστρος στη χρήση των αθώων πραγμάτων για την παραγωγή στοχασμού και συγκίνησης. Το ραγισμένο φλιτζάνι που οδηγεί στο ράγισμα της μνήμης, το τρένο που σηματοδοτεί την έναρξη ποικίλων πικρών συναισθημάτων...

Γ.Βαλλιάνος-Αλ.Τσίπρα

 Ευχαριστώ όλους όσους ήταν κοντά μας.Ευχαριστώ από καρδιάς το Γιώργο Βαλλιάνο και την Αλεξάνδρα Τσίπρα, για τη φιλοξενία τους στο βιβλιοπωλείο,και κυρίως για την αμέριστη υποστήριξη τους στη διακίνηση του βιβλίου μιας και είναι αυτοί που το διαθέτουν στην αγορά.

Αφεντούλα Ραζέλη

Ευχαριστώ τους φίλους συγγραφείς,Αργυρώ Μαντόγλου,Βαγγέλη Ηλιόπουλο,την Αγγελική Δαρλάση και τη Γιώτα Αλεξάνδρου που μπόρεσαν να κλέψουν χρόνο από το βαρύ πρόγραμμα των υποχρεώσεων τους και να βρεθούν κοντά μου.

Πέμπτη 25/10/2012 στο βιβλιοπωλείο "Βιβλιόφωνο",στο Βύρωνα,στις 7:30μ.μ

Απόσπασμα από τη συνέντευξη,στην εφημερίδα Δράση-Ρόδος και στο δημοσιογράφο Δημήτρη Γκαρτζώνη 23/7/2012:  
«Γκασταρμπάιτερ-η οδυνηρή φυγή», τις ιστορίες των ξενιτεμένων Ελλήνων. Ιστορίες με πίκρα, πόνο, αλλά και πολλές ευχάριστες στιγμές, που περίμεναν να ειπωθούν. Αυτοί οι Έλληνες που τη δεκαετία του '60 αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα και να αναζητήσουν την τύχη τους στο εξωτερικό, κουβαλούν πάντα μέσα τους τα βιώματά τους, τα οποία η Έλενα Αρτζανίδου αποτυπώνει στο χαρτί. 
Γκασταρμπάιτερ, προερχόμενοι από τη Μακεδονία οι ήρωες του βιβλίου, οκτώ ζευγάρια και η Αντωνία φτάνουν το 1964 στο Βαλντσάσεν με σκοπό να δουλέψουν σε εργοστάσιο πορσελάνης. Με τρένο ως τον Πειραιά και μετά με ένα σαπιοκάραβο, το Κολοκοτρώνης ως το Πρίντεζι κι από εκεί με αμαξοστοιχία πάλι ως τη Γερμανία.  Εγκαθίστανται σε «χάιμ» σπίτια με πολλά δωμάτια, (ένα για κάθε ζευγάρι) κουζίνα και μπάνιο κοινό που βρίσκονταν κοντά στο χώρο εργασίας.
Πίσω στην πατρίδα μένει εγκλωβισμένος ο Χάρης, σύζυγος της Αντωνίας περιμένοντας να πάρει το πολυπόθητο χαρτί κοινωνικών φρονημάτων ώστε να εξασφαλίσει την άδεια αναχώρησης για τη Γερμανία όπου θα συναντήσει τη γυναίκα του...
 Μια κοινωνία που ως χθες φάνταζε εξωπραγματική, μια κοινωνία που κινείται μέσα στη φτώχεια και την ανέχεια αλλά ονειρεύεται και ελπίζει κάτω από τους ήχους των τραγουδιών του Καζαντζίδη.
Σήμερα η Ελλάδα ετοιμάζεται για μια νέα μετανάστευση, ίσως με διαφορετικά χαρακτηριστικά αλλά με τον ίδιο σκοπό. Την καλυτέρευση της ζωής των νέων ανθρώπων. Για το λόγο αυτό το βιβλίο της Έλενας Αρτζανίδου γίνεται κατά έναν περίεργο τρόπο επίκαιρο, αφού η ιστορία κάνει κύκλους και επανέρχεται πολλές φορές φέρνοντας στο προσκήνιο ξεχασμένους εφιάλτες... 

Στο βιβλιοπωλείο "Βιβλιόφωνο",Aγ.Δημητρίου 42,Βύρωνα-Αθήνα,25/10/2012 παρουσιάζουμε,19:30μ.μ, το "Γκασταρμπάιτερ η οδυνηρή φυγή"

Waldsassen 1963,στο Χάιμ,,αρκετούς μήνες μετά την άφιξή
των Γκασταρμπάιτερ.άλλοι προτιμούν να ενημερώνονται και άλλοι την
ψυχαγωγία.Προσωπικό αρχείο.

...Κυριακή πρωί στο κέντρο του Μονάχου και το πλήθος των Ελλήνων που έχει φτάσει από τις γύρω περιοχές είναι απίστευτα μεγάλο.Λίγο πριν από το μεσημέρι,η ειρηνική πορεία ξεκινάει.Άντρες και γυναίκες που κρατούν πλακάτ και παιδιά που φωνάζουν Δημοκρατία,Δημοκρατία διασχίζουμε τους γερμανικούς δρόμους και δεχόμαστε την υποστήριξη και τα χειροκροτήματα των ντόπιων,ενώ αρκετοί μας ακολουθούν και μπαίνουν στην πορεία.Η Αλεξάνδρα μού πιάνει σφιχτά το χέρι και με το άλλο κρατά τη Λένα...
 Η Δημοκρατία,μανούλα,είναι θεά σαν την Αθηνά,όπως μου έμαθε ο μπαμπάς μου;"μου φωνάζει και περιμένει την απάντηση μου μέσα σε αυτή την αγωνιστική οχλοβοή.
 "Στο σπίτι θα σου εξηγήσω,τώρα..."

Λίγο πριν το 1970,κάθε οικογένεια στο δικό της
σπίτι και οι ξενιτεμένοι  Έλληνες φανερά αλλαγμένοι.
Προσωπικό αρχείο.

"Ο μπαμπάς μου θα μου έλεγε,αλλά εσύ δεν ξέρεις.Γι'αυτό δεν μου απαντάς". Η μικρή γόησσα με αποτελειώνει με το σχόλιο της και με αναγκάζει να παίξω το παιχνίδι της,όπως εσύ καλέ μου,την έχεις συνηθίσει...






Απόσπασμα από το "Γκασταρμπάιτερ η οδυνηρή φυγή",Έλενα Αρτζανίδου,Manus Scripta.

Mε αφορμή την αναθεωρημένη επανέκδοση του βιβλίου,"Στο μισό του ουρανού",Έλενα Αρτζανίδου,εκδ.Βιβλιόφωνο.

Το βιβλίο μου «Στο μισό του ουρανού», πρωτοκυκλοφόρησε τον Ιούνιο 2000 σε εικονογράφηση του Αλέξη Κυριτσόπουλο,ήταν το δεύτερο βιβλίο από τις εκδόσεις Πατάκη.

Ύστερα από τέσσερις επανεκδόσεις το 2010 έληξε το συμβόλαιό μου ενώ στην αγορά δεν υπήρχε πλέον κανένα αντίτυπο.

 Τον Οκτώβριο 2012 το βιβλίο «Στο μισό του ουρανού»,θα κυκλοφορήσει σε αναθεωρημένη έκδοση από τις εκδόσεις ΒΙΒΛΙΟΦΩΝΟ, με εικονογράφηση του Βαγγέλη Ελευθερίου.

Το βιβλίο το αγαπώ ιδιαίτερα,όμως μόνο δυο λόγους θα αποκαλύψω:

• Πρώτα από όλα ήταν το δεύτερο βιβλίο μου,μετά το «Φιλαρέτη και Πάτης» από τις ίδιες εκδόσεις -το βιβλίο με το οποίο συστήθηκα στο χώρο της παιδικής λογοτεχνίας-, που ο Μάνος Κοντολέων, επέλεξε και  πρότεινε  στις εκδόσεις.Ήταν και είναι πολύ σημαντικό και τιμητικό μιας  και ο Μάνος Κοντολέων, είναι ένας εξαιρετικός συγγραφέας που έχει ασχοληθεί με όλα τα είδη λογοτεχνίας με μεγάλη επιτυχία και το έργο του όπως του έχω πει σε μια από τις συναντήσεις μας το «Ζηλεύω».
• Πάντα με ενδιέφερε να γράψω κάτι για τα νησιά μας, για τα όμορφα αλλά και τα πολλά δύσκολα που ζουν. Η τετράχρονη παραμονή μου στη Ρόδο μου έδειξε πολλές πτυχές αυτών των τόπων. "Το μισό του ουρανού" γράφτηκε στο σπιτάκι ψηλά στα 22 σκαλοπάτια, πάνω από το Γιαλό και αφορά τη Σύμη, έτσι όταν κυκλοφόρησε τον Ιούλιο παρουσιάστηκε στα πλαίσια του σημαντικού  και μοναδικού Φεστιβάλ Σύμης. Εκείνη η παρουσία μου είχε ως αποτέλεσμα το Σεπτέμβριο 2001 να συμμετέχω στο Συμπόσιο του 7ου Φεστιβαλ Σύμης, «Τόπος αλλού-Θαλάσσιοι τόποι στη λογοτεχνία για παιδιά και νέους», με αφορμή πάντα το βιβλίο η εισήγησή μου είχε το παρακάτω θέμα που εντάχθηκε μαζί με όλες τις άλλες εισηγήσεις των συγγραφέων και των πανεπιστημιακών που συμμετείχαν,στο ομότιτλο βιβλίο που κυκλοφόρησαν οι εκδόσεις ΠΑΤΑΚΗ.

Έλενα Αρτζανίδου

Νηπιαγωγός-Συγγραφέας.

Θέμα:Τόπος αλλού.Θαλάσσιοι τόποι στην παιδική και νεανική λογοτεχνία.

Τίτλος.

Από τον Καρκαβίτσα στον Εγγονόπουλο και από το Αϊβαλί του Κόντογλου στο Μισό του ουρανού της Σύμης: κείμενα πλημμυρισμένα θάλασσα, που ξέρουν να οδηγούν και να πλάθουν ψυχές αναγνωστών της λογοτεχνίας.

                             ΕΛΕΝΑ ΑΡΤΖΑΝΙΔΟΥ

                         ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ-ΝΗΠΑΙΓΩΓΟΣ

Η ζωή του Έλληνα είναι άρρηκτα δεμένη με τη θάλασσα από την αρχαιότητα έως και σήμερα.Ο ελληνικός πολιτισμός αναπτύχθηκε στο Αιγαίο,στις ακτές της Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου.

Το «θάλαττα,θάλαττα»  έγινε θριαμβευτική ιαχή.Στα κλασσικά χρόνια της Αθήνας, ο Θεμιστοκλής, ο μεγάλος ηγέτης, θα στρέψει επίμονα την Αθήνα προς το ναυτικό βίο και θα δώσει άλλο χαρακτήρα στη ζωή της πόλης. Πιστεύει πως η στροφή προς τη θάλασσα ήταν σε μεγάλο βαθμό συμβατή με την ανάπτυξη της δημοκρατίας¹.

 Ο Περικλής θα θεωρούσε μεγάλο πλεονέκτημα αν η Αττική βρεχόταν ολόγυρα από θάλασσα.Αν ήταν νήσος, οι Αθηναίοι θα ήταν απόρθητοι.

Η γεωφυσική θέση,η οικονομική ανάπτυξη και η ιστορία της χώρας μας σχετίζονται άμεσα με τη θάλασσα.

 Ο μικρός αναγνώστης πολύ νωρίς γνωρίζει μέσα από την αφήγηση του Ομήρου τον ήρωα Οδυσσέα να ταξιδεύει για τον άλλο τόπο έχοντας αυτήν για μέσο,τη θάλασσα: «Ποιος τόση πικροθάλασσα, που τελειωμό δεν έχει, θα την περνούσε αυτόθελα…»^2. .Και είναι εκείνη που άλλοτε του παρέχει την ασφάλεια σώζοντάς τον από τον κίνδυνο: «Γέμισε αφρούς η θάλασσα καθώς της ήρθε ο βράχος {…} κι όταν διπλά αλαργέψαμε στο πέλαγος τραβώντας, πάλε έσκουζα στον Κύκλωπα»3.

Με αυτόν τον ήρωα ταυτίζεται o μικρός αναγνώστης  και ανοίγει τα πανιά του, τον βάζει στα όνειρά και στα παιχνίδια του, γιατί είναι αυτός που πάλεψε τη θάλασσα και τα στοιχειά της  αλλά και νανουρίστηκε στην αγκαλιά της.

Και όσο μεγαλώνει το Ελληνόπουλο, τόσο ξετυλίγονται και άλλες ιστορίες μέσα από τα λογοτεχνικά κείμενα, που όλο και περισσότερο το φέρνουν πιο κοντά στη θάλασσα,σ’ αυτήν που είναι εκεί, σιμά του, από τα πρώτα χρόνια, δεμένη με την γέννηση του,τα πρώτα του ταξίδια,τον έρωτα,τον αγώνα και το θάνατο.

 Προσπαθώντας να καταγράψω την ταύτιση του Έλληνα με τη θάλασσα, θα συνεχίσω να ξετυλίγω το κουβάρι που παρουσιάζει την διαφορετική κάθε φορά σχέση του Έλληνα με την υγρή φίλη,έτσι όπως αναδεικνύεται από την παιδική και νεανική λογοτεχνία.

Το παιδί αρέσκεται στους θρύλους και στις θαλασσινές περιπέτειες,με αυτές μεγαλώνει.Ο θρύλος της Γοργόνας, της αδερφής του Μ.Αλέξανδρου, εξελίσσεται στο πέλαγος. Έτσι, από τον μυθικό Οδυσσέα το Ελληνόπουλο αφήνεται στην ιαχή:

«Ο βασιλιάς Αλέξανδρος απέθανε για ζη;»

Βροντολογά το στόμα της και τα νερά αναδεύει

με την ψαρίσια της ουρά,

και το γυναικείο της αυτί απόκριση γυρεύει.

«Ο βασιλιάς Αλέξανδρος στον κόσμο βασιλεύει,

Ο ναύτης αποκρίνεται,ζωή να `χης,Κυρά»⁴.

 Η μνήμη του βασιλιά διασώζεται, κι αυτό γίνεται με τη μεσολάβηση της θάλασσας, όπως αυτό φαίνεται από τους παραπάνω στίχους του Γ.Δροσίνη.

 Η θάλασσα σχετίζεται με το βιοπορισμό.Ο Έλληνας στον αγώνα της επιβίωσης δεν αναλογίζεται τις δυσκολίες,τον κίνδυνο τον αποχωρισμό που αυτή του επιφυλάσσει, παρά αποφασίζει να σαλπάρει με κάλμα καιρούς και να παλέψει με κύματα θεριά:

Τελευταία έμειναν η γολέτα του καπετάν Παλιούρα,η «Βαγγελίστρα»Οι ναύτες και το ναυτόπουλο[…}Το ναυτόπουλο ρίχνει μια ματιά σε ένα χαμηλό σπιτάκι{…}Στο λιακωτό είναι η μάνα του,χήρα μαυροντυμένη{…}Πότε θα γυρίσει η «Βαγγελίστρα»με το γιο της που θα φέρη την προίκα να παντρέψη την αδερφή του..Ήρθε του Αγ.Νικολάου και η «Βαγγελίστρα» δε φάνηκε {…} Ξημερώνει το Μεγάλο Σάββατο και «Βαγγελίστρα» είναι έξω από το νησί.Μα να πιάση λιμάνι δε μπορεί..

«Για το θεό!λέει ο καπετάνιος θυμωμένος έξω από το νησί μας να χαθούμε!»

Την ώρα που έβγαιναν οι επιτάφιοι…

«Ήρθα μάνα μου,παράγγειλε το ναυτόπουλο»⁵.

Σε αυτό το έργο «Η πατρίδα μας»,1919, του Ανδ.Καρκαβίτσα,το ναυτόπουλο, αμούστακο ακόμη, σηκώνει τα βάρη της οικογένειας.Αν δεν ταξιδέψει, η αδερφή του δε θα παντρευτεί, πράγμα αδιανόητο.Έτσι δίχως άλλη σκέψη και επιλογή, θα γνωρίσει λιμάνια και τόπους.Θα εμπιστευτεί τη ζωή του και αυτών που αφήνει πίσω σε κάποιο καράβι και στον άγιο.

 Εις οποιονδήποτε νήσον και αν αποβιβασθης,θα απαντήσης ναόν του αγίου Νικολάου..Ο άγιος Νικόλαος είναι ο παππούς του ναυτικού μας..Ο ναύτης και όταν ευδαίμων επιστρέψη είς τήν νησόν του,φέρει το τάξιμον του είς τον Άγιον..και από τα δόντια του θανάτου γλυτώση,πρώτα-πρώτα θα φέρη το τάξιμό του είς τον Άγιον,λαμπάδα μεγάλην και ύστερον θα μεταβη είς την οικίαν να χαιρετίση τήν μητέραν του ή την σύζυγόν του^6….

 Η βιοπάλη είναι δύσκολη, και πολύ περισσότερο η ζωή του ταξιδευτή.Σε κάθε γυρισμό ο ναύτης δε ξέχνα τον άγιο του,αυτόν που τον συντρόφευε στα όμορφα ταξίδια και που, όταν τον χρειαζόταν, ήταν εκεί για να του στείλει μια σανίδα σωτηρίας.Πρώτα πηγαίνει το τάμα του,ως πρέπει,και μετά, όπως παραπάνω γράφει ο Αλεξ. Μωραϊτίδης  στο «Των θαλασσών ο Άγιος», θα πάει στη μάνα ή στη γυναίκα του.Πάντα ο Έλληνας τολμούσε τα ταξίδια και πάντα, από την αρχαιότητα έως και σήμερα, λογάριαζε και έβαζε ανάμεσα σε αυτόν και στο υγρό στοιχείο το θεό και προστάτη του.Στον Ποσειδώνα θυσίαζε ο ήρωας για να φτάσει στο πολυπόθητο λιμάνι που θα πουλούσε το κρασί να φέρει το μετάξι.Τον άγιο Νικόλα ζήταγε ο ναύτης που θαλασσοπνιγόταν και ευθύς εκείνος ήταν εκεί για να τον σώσει.

 Σε άλλα πάλι βιβλία Ελλήνων λογοτεχνών που απευθύνονται κυρίως σε παιδιά ξεχωρίζει η αγάπη και το πάθος για τη θάλασσα.Τα όνειρα και οι φιλοδοξίες που αυτή γεννά.

 Στο έργο Τ’ Αϊβαλί η πατρίδα μου ο Φώτης Κόντογλου γράφει:

Εγώ νιώθω τη θάλασσα,γιατί γεννήθηκα κοντά της.Αναθράφηκα και μεγάλωσα μέσα στους αρμυρούς αφρούς της{…} Άφηνα το κορμί μου να το σπρώχνουνε τα κύματα κατά την ακρογιαλιά{…} Πήγαινα και ξάπλωνα απάνω στα κοχύλια και καθόμουνα μπρούμυτος πολλές ώρες,κοιτώντας την αγαπημένη μου θάλασσα,που με καλούσε πάλι κοντά της{…}⁷

 Ο συγγραφέας αναδεικνύει τον έρωτα που γεννιέται.Παρουσιάζει επίσης το χτίσιμο της σχέσης του ήρωα με τη γη και θάλασσά του.

 Γι’ αυτήν την αγάπη, που είναι ακόμη και πιο πάνω από την αγάπη προς τη μάνα, κάνει λόγο και ο Στρατής Μυριβήλης στο μυθιστόρημά Ο Αργοναύτης:

«Αντρέα,εσύ δε θα πατήσεις ποτέ σου καραβοσανίδα αν με αγαπάς»{…} Ο Αντρέας της χαϊδεύει πάντα το αδύνατο χέρι {…} Και πάντα συλλογιζότανε τη θάλασσα {...}⁸

 Και όπως ο έρωτας σε θολώνει και πλημμυρίζει η ψυχή από ενέργεια και ευτυχία, έτσι και ο ήρωας παρασύρεται και την ακολουθεί αδιαφορώντας για τα λόγια της μάνας: «Είναι το πιο άπιστο πράμα η θάλασσα, αγόρι μου…»⁹. Ο ήρωας αποφασίζει να την ακολουθήσει και να ζήσει κοντά της κρυφά, αψηφώντας τις οποιεσδήποτε συνέπειες, όπως και στον έρωτα θα πάει ως το τέλος: «Ο Αντρέας άκουγε μέσα του τη φωνή της θάλασσας σαν τη φωνή της Φυλής,της προαιώνιας φυλής των θαλασσινών¹⁰». Έτσι, η αγαπητικιά του θα τον πάρει μαζί της, και σαν άλλος Ιάσονας και Οδυσσέας θα τολμήσει,θα παιδευτεί για να βγει νικητής.

Κλείνοντας ο Μυριβήλης γράφει:

«Τη μητέρα μου! είπε με λαχτάρα ο Αντρέας.Ειδοποιήστε,παρακαλω,τη μητέρα μου πως γυρίζω πίσω…Κοντά της…Πώς είμαι ζωντανός …»¹¹

 Και ενώ παραπάνω ο νέος θέλει να ζήσει την περιπέτεια με την αγάπη του, σε ένα άλλο έργο  Ο Ατλαντικός του Νίκου Εγγονόπουλου, ξεδιπλώνεται το ταξίδι προς άλλους μακρινούς τόπους και απέραντες θάλασσες. Θάλασσα και ουρανός σού δίνουν την εντύπωση πως είναι ένα. «Στην κουπαστή σκυμμένοι θ’ απολαμβάνουμε την άφατη ειρήνη»¹²    ,

έτσι ξεκινάει ο συγγραφέας για να νιώσει ο ίδιος και ο αναγνώστης το φόβο και τον κίνδυνο που ακολουθεί.«Αρχίζουνε να πέφτουνε οι στάλες,οι πρώτες της βροχής κι άνεμοι αγριοξάφνης{…} με μουγκρητά μας περιζώνει.Τι μακριά που είστε της πάτριας γης εικόνες…»¹³       

 Και όταν ο κίνδυνος κορυφωθεί και όλα τα φυσικά φαινόμενα δείξουν τη δύναμή τους σε υπερθετικό βαθμό, ο θαλασσινός θα αναζητήσει την πατρίδα, ακόμη και αυτήν την καινούργια: «Πολύ αργεί πότε θα φτάσουμε στην ξένη γη;»¹⁴.

 Αρκετοί συγγραφείς μας επίσης ασχολήθηκαν με το τρίπτυχο ζωή-θάλασσα-εξαφάνιση. Η πολύ λαίμαργη φάλαινα που έφαγε τη θάλασσα του Ευγ.Τριβιζά καταφέρνει να προβληματίσει τα παιδιά στην αξία της αλυσίδας της ζωής.

«Όταν η θάλασσα κατάπιε όλα τα κύματα{…}έφαγε χταπόδια,ξιφίες σπάρους,ναύτες,γοργόνες,φάρους,πλοία{…} ¹⁵ κι έμεινε μεμιάς μόνη στη μέση της μεγάλης ερημιάς{…} Είδε τότε να’ρχονται από μακριά με καμάκια μυτερά{…}.Έρχονται να με σκοτώσουν{…}¹⁶

 Η ισορροπία της κάθε μορφής ζωής είναι απαραίτητη. Ένα λάθος, μια απερισκεψία θα οδηγήσει σταδιακά τον πλανήτη στην ερημιά και στην εξαφάνιση. «Και από τότε της κόπηκε η λαιμαργία και τρώει τις μαρίδες μία μία!»¹⁷ ,αυτά  είναι τα τελευταία λόγια του μεγάλου μας παραμυθά.

 Σ’ ένα πρόσφατο έργο, «Στο μισό του ουρανού», που διαδραματίζεται εξ’ολοκλήρου στη Σύμη και στα νερά της, η συγγραφέας, Έλενα Αρτζανίδου, παρουσιάζει τη ζωή του τόπου μέσα από τα μάτια της ηρωίδας, της Ωραιοζήλης.  Η θάλασσα είναι η έμπνευσή της στη χαρακτική που λατρεύει. Η θάλασσα είναι ο τόπος των νέων γνωριμιών και της παιδικής ανεμελιάς. Είναι αυτή που ζει την οικογένειά της, ο πατέρας εργάζεται στις ιχθυοκαλλιέργειες.Αλλά είναι και αυτή που άθελά της θα προκαλέσει κακό και πόνο σ’ όλη την οικογένεια. Η ηρωίδα θα την απαρνηθεί, αλλά όχι για πάντα, μιας και, όπως ξέρουμε, ο Έλληνας, γεννημένος κοντά στη θάλασσα, μπορεί να της θυμώνει και κείνη να τον πληγώνει, αλλά πάντα σε κείνη γυρνά.

Μετά από το ατύχημα η φιλία τους κλονίστηκε.Τίποτε δεν ήταν όπως πριν{…}Τη θάλασσα την απαρνήθηκε,και κείνη δικαιολογημένα ξέχασε το κορμί της{…}Κατάλαβε πως έπρεπε να φύγει {…} Βούτηξε και άρχισε να κολυμπάει μανιασμένη {…} όταν έβγαλε το κεφάλι και κοίταξε πίσω της είχε απομακρυνθεί από τη στεριά. Ήταν λίγο πριν βγει από τον κόλπο

{…} ¹⁸ .

 Θα κλείσω με το κείμενο του Φώτη Κόντογλου «Ταξίδια και ταξιδευτές»19:

 Όλοι οι άνθρωποι τα αγαπάνε τα ταξίδια, μα οι Έλληνες τα αγαπάνε ακόμα παραπάνω, και για αυτό εκείνον που ταξιδεύει μακαρίζουνε οι άλλοι που κάθονται παραπονεμένοι σα να’ναι καταδικασμένοι. Και βγήκανε από τον τόπο μας πολλοί ταξιδευτάδες, που ταξιδέψανε όχι σε κοντινά μέρη παρά σε μακρυνά. Γιατί ταξίδια λέγουνται και τα κοντινά, ταξίδια λέγουνται και τα μακρυνά, ταξίδια λέγουνται και της θάλασσας και της στερηάς,ταξίδια λέγουνται και τα εύκολα και τα ραχατλίδικα, ταξίδια λέγουνται και τα επικίνδυνα. Για μένα όμως τα καλά τα ταξίδια είναι τα μακρυνά,τα θαλασσινά και τα επικίνδυνα. Τα άλλα μοιάζουνε σαν και κείνο που έκανε ο Γάλλος ντε Μαιτρ και που το ονόμασε «Ταξίδι γύρω από την κάμαρή μου».

 Αλλά τέτοια ταξίδια που είπα, θαρρώ πως δε γίνουνται πια σήμερα, και επειδή από τα μικρά μου χρόνια είχα μεγάλον πόθο να γίνω ταξιδευτής και διάβαζα ολοένα το Ροβινσόνα Κρούσο, τον Σεβάχ Θαλασσινό,κι άλλες τέτοιες ιστορίες, για τούτο αγαπώ και κείνα τα χρόνια, κι ήθελα να ζω σε κείνον τον καιρό.

Σε ευχαριστούμε θάλασσα που μας γέννησες,μας νανούρισες,μας έδειξες τον κόσμο. 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1.Εμμανουήλ.Ι.Μικρογιαννάκη,περ.Ιστορικά,σ.6-8,Ελευθεροτυπία ,10 Μαϊου 2001.

2.Ομήρου Οδύσσεια, ε 102-103,μετφρ.Ζ.Σιδέρη,σ.76.

3.Ομήρου Οδύσσεια,ε  491,498,499, μετφρ.Ζ. Σιδέρη,σ.142.

4.Δροσίνης Γ., «Ζη ο βασιλιάς Αλέξανδρος», Νεοελληνικά Αναγνώσματα Β΄,έκδοση Ε΄,1966,Σ.70.

5.Καρκαβίτσας Ανδρ., «Το ναυτόπουλο», «Η πατρίδα μας», Νεοελληνικά Αναγνώσματα Β΄1919 έκδοση Ε,σ.192-194,

6.Μωραϊτίδης Αλ., «Των θαλασσών ο άγιος», Νεοελληνικά Αναγνώσματα Β΄, «Διηγήματα»,1921,σ.15.

7.Κόντογλου Φ., «Η μάνα μου η θάλασσα», «Τ’ Αιβαλί η πατρίδα μου,» σ.84-85,Γλώσσα Γ΄Δημοτικού.

8.Μυριβήλη Στρ., « Αργοναύτης»,Αθήνα, Βιβλιοπωλείο της Εστίας,1992,σ.18.

9.Μυριβήλη Στρ., ό.π.,σ.18.

10.Μυριβήλη Στρ,,ό.π.,σελ.19.

11.Μυριβήλη Στρ.,ό.π.,σελ.187.

12.Εγγονόπουλος Ν..Ατλαντικός,σ.80,Γλώσσα Ε΄Δημοτικού.

13.Εγγονόπουλος Ν.,ό.π.,σελ.81

14.Εγγονόπουλος Ν.,ό.π.σελ.81.

15.Τριβιζάς Ευγ., «Η πολύ λαίμαργη φάλαινα που έφαγε τη θάλασσα», Γλώσσα Ε΄Δημοτικού ,Εκδόσεις Κέδρος,σ.91.

16.Τριβιζάς Ευγ.,ό.π.σελ.92.

17.Τριβιζάς Ευγ,ό.π.σελ.93.

18.Αρτζανίδου Έλ. ,Στο μισό του ουρανού, Αθήνα, Εκδόσεις Πατάκη,2000,σ.95-97.

19.Κόντογλου Φ., «Θάλασσες, καΐκια και καραβοκύρηδες», Βιβλιοπωλείο της Εστίας.